होर्मुज तनाव चर्किँदा तेल बजारमा दबाब : मूल्य १८० डलरसम्म पुग्ने प्रक्षेपण

काठमाडौं / मध्यपूर्वमा बढ्दो भूराजनीतिक तनावका कारण अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजार थप अस्थिर बन्ने संकेत देखिएको छ। विशेषगरी ‘होर्मुज स्ट्रेट’ मा अवरोध कायम रहेमा कच्चा तेलको मूल्य अप्रिल अन्त्यसम्म प्रति ब्यारेल १८० डलरसम्म पुग्न सक्ने आकलन साउदी अरबका अधिकारीहरूले गरेका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले स्रोतहरू उद्धृत गर्दै सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार फेब्रुअरी २८ देखि सुरु भएको इरान–इजरायल द्वन्द्वपछि तेल बजारमा तीव्र उतारचढाव देखिएको छ। पछिल्लो कारोबारमा ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य केही समयका लागि प्रति ब्यारेल ११९ डलर नजिक पुगे पनि पुनः घटेको थियो।

ऊर्जा विश्लेषकहरूका अनुसार द्वन्द्व दीर्घकालीन रूपमा लम्बिए आपूर्ति शृङ्खलामा थप अवरोध सिर्जना हुने जोखिम उच्च छ। रियादस्थित किङ फैसल सेन्टर फर रिसर्च एन्ड इस्लामिक स्टडिजका विशेषज्ञ उमेर करिमले द्वन्द्व वर्तमान गतिमा अघि बढे तेलको मूल्य कम्तीमा १५० डलर प्रति ब्यारेल पुग्ने सम्भावना रहेको बताएका छन्। उनका अनुसार लाल सागर क्षेत्रका टर्मिनलहरूमा आक्रमण वा समुद्री मार्ग अवरुद्ध भए मूल्य अझ तीव्र रूपमा उकालो लाग्नेछ।

हाल युरोप र एसियाबीचको ऊर्जा आपूर्तिको प्रमुख वैकल्पिक मार्गका रूपमा लाल सागर प्रयोग भइरहेको छ। साउदी अरबले खाडी क्षेत्रबाट करिब १,००० किलोमिटर टाढा रहेको यान्बु बन्दरगाहमार्फत तेल निर्यात निरन्तर राखेको भए पनि उक्त पूर्वाधार पनि जोखिममा रहेको अधिकारीहरूको बुझाइ छ।

यता, कतारको रास लाफानस्थित विश्वकै ठूलो तरल प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) निर्यात केन्द्रमा भएको आक्रमणले ग्यास बजारमा समेत अनिश्चितता थपेको छ। ऊर्जा विज्ञ एनी–सोफी कोर्बोका अनुसार क्षतिको पूर्ण विवरण नआए पनि मर्मतमा लामो समय लाग्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।

अघिल्ला उदाहरणहरू हेर्दा यस्ता ठूला एलएनजी पूर्वाधार पुनः सञ्चालनमा ल्याउन महिनौँदेखि वर्षौंसम्म लाग्ने गरेको छ। सन् २०२२ मा अमेरिकाको फ्रिपोर्ट एलएनजी प्लान्ट आठ महिनासम्म बन्द भएको थियो भने सन् २०२० मा नर्वेको स्नोभिट परियोजना डेढ वर्षसम्म ठप्प भएको थियो।

विश्लेषकहरूका अनुसार यदि रास लाफान दीर्घकालीन रूपमा प्रभावित भयो भने सन् २०२६ सम्म विश्व ग्यास आपूर्ति पाँच वर्षअघिको स्तरमा फर्किन सक्नेछ। यसले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ग्यास तथा ऊर्जा मूल्यमा व्यापक दबाब सिर्जना गर्ने चेतावनी दिइएको छ।

ऊर्जा आपूर्ति, समुद्री मार्गको सुरक्षा र भूराजनीतिक अवस्थाको विकासक्रमले आगामी महिनाहरूमा तेल तथा ग्यास बजारको दिशा निर्धारण गर्ने देखिएको छ।