अमेरिका–इरान शान्ति सम्झौतामा सहमति, होर्मुज खुल्ने संकेतले तेल बजारमा राहतको अपेक्षा

काठमाडौं / अमेरिका र इरानबीच जारी तनाव अन्त्य गर्ने उद्देश्यसहित शान्ति सम्झौतामा सहमति भएको दाबी सार्वजनिक भएको छ । उक्त सहमतिअनुसार दुवै पक्षले सैन्य गतिविधि स्थायी रूपमा रोक्ने, इरानमाथिको अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी हटाउने तथा विश्व ऊर्जा आपूर्तिको महत्वपूर्ण समुद्री मार्ग स्ट्रेट अफ होर्मुज पुनः सञ्चालनमा ल्याउने सहमति गरेका छन् ।

सम्झौतामा हस्ताक्षरका लागि आगामी जुन १९ मा स्विट्जरल्यान्डमा औपचारिक समारोह आयोजना गर्ने तयारी गरिएको बताइएको छ ।

पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफले सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत अमेरिका र इरानबीचको वार्ता सफलतापूर्वक निष्कर्षमा पुगेको जानकारी दिएका हुन् । उनका अनुसार लामो समयसम्म चलेको कूटनीतिक संवादपछि दुवै मुलुक शान्ति प्रक्रियामा सहमत भएका छन् ।

शरीफले जारी गरेको सन्देशमा अमेरिका र इरानले लेबनानसहित विभिन्न मोर्चामा जारी सैन्य गतिविधि तत्काल र स्थायी रूपमा अन्त्य गर्ने निर्णय गरेको उल्लेख छ । उनले शान्ति पहल सफल बनाउन सहयोग पुर्‍याएको भन्दै कतार, साउदी अरब र टर्कीका नेतृत्वप्रति पनि आभार व्यक्त गरेका छन् ।

पाकिस्तानी प्रधानमन्त्रीको अभिव्यक्तिपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि इरानसँगको सम्झौता निष्कर्षमा पुगेको बताएका छन् । उनले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ट्रुथ सोसलमा प्रकाशित सन्देशमार्फत इरानसँगको शान्ति समझदारी सम्पन्न भएको जनाएका छन् ।

यता, इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्को सचिवालयले पनि अमेरिकासँग भएको सहमतिलाई पुष्टि गर्दै तत्काल युद्धविराम लागू हुने जनाएको छ । परिषद्ले जारी गरेको वक्तव्यमा लेबनानसहित सबै मोर्चामा सैन्य कारबाही स्थायी रूपमा रोकिने तथा इरानी बन्दरगाहमाथि लगाइएको अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी हटाइने उल्लेख गरिएको छ ।

सम्झौता कार्यान्वयनअघि यसै साताभित्र विभिन्न चरणका प्राविधिक तथा कूटनीतिक बैठकहरू आयोजना गरिने जनाइएको छ । ती छलफलले औपचारिक हस्ताक्षर प्रक्रिया तथा कार्यान्वयन संयन्त्रलाई अन्तिम रूप दिने अपेक्षा गरिएको छ ।

विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिका–इरान सम्बन्धमा आएको सकारात्मक मोडले विश्व ऊर्जा बजारमा महत्वपूर्ण प्रभाव पार्न सक्छ । विशेषगरी स्ट्रेट अफ होर्मुजमार्फत तेल ढुवानी पुनः सहज बनेमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको आपूर्ति बढ्ने र इन्धन मूल्यमा दबाब कम हुने सम्भावना छ ।

गत फेब्रुअरीको अन्तिम सातादेखि अमेरिका र इजरायलको इरानमाथिको सैन्य कारबाहीपछि मध्यपूर्व क्षेत्र तनावग्रस्त बनेको थियो । त्यसको प्रत्यक्ष असर विश्व ऊर्जा आपूर्तिमा परेपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेल तथा इन्धनको मूल्य उल्लेख्य रूपमा बढेको थियो । अहिले प्रस्तावित शान्ति सम्झौताले ऊर्जा बजारमा स्थिरता फर्किने अपेक्षा बढाएको छ ।