बुढ्यौली उल्ट्याउने प्रविधिको मानव परीक्षण सुरु, आँखाबाट सुरु भयो ‘युवा कोषिका’ अभियान

काठमाडौं / उमेरसँगै शरीरमा हुने क्षयलाई रोक्ने मात्र होइन, कोषिकालाई पुनः युवा अवस्थामा फर्काउने लक्ष्यसहित विकसित प्रविधिको पहिलो मानव परीक्षण सुरु भएको छ। चिकित्सा विज्ञानमा ‘रिभर्स एजिङ’ अर्थात् बुढ्यौली प्रक्रियालाई उल्ट्याउने अवधारणातर्फ यसलाई महत्वपूर्ण कदमका रूपमा हेरिएको छ।

अमेरिकास्थित जैवप्रविधि कम्पनी ‘लाइफ बायोसाइन्सेज’ले उमेरजन्य परिवर्तनबाट प्रभावित कोषिकालाई पुनः सक्रिय बनाउने उद्देश्यले विकसित उपचार विधि पहिलोपटक मानिसमा प्रयोग गरेको जनाएको छ। प्रारम्भिक चरणको परीक्षणअन्तर्गत जलविन्दु समस्याबाट प्रभावित एक बिरामीको आँखामा विशेष जीनमा आधारित इन्जेक्सन दिइएको छ।

कम्पनीका अनुसार यो प्रविधिको मुख्य लक्ष्य उमेर बढ्दै जाँदा कार्यक्षमता गुमाउँदै जाने कोषिकालाई पुनः ‘रिसेट’ गरेर तिनको जैविक अवस्था युवा अवस्थातर्फ फर्काउनु हो। परीक्षणको प्रारम्भिक चरणमा बिरामीको स्वास्थ्य अवस्था, उपचारको प्रभाव तथा सम्भावित जोखिमबारे आगामी केही महिनासम्म विस्तृत निगरानी गरिनेछ।

उपचार प्रक्रियामा सुरुआतमै आँखाभित्र विशेष जीन थेरापी प्रविष्ट गरिन्छ। त्यसपछि निश्चित अवधिसम्म दिइने औषधिले शरीरभित्र रहेका ती जीनलाई सक्रिय बनाउने काम गर्छ। जीन सक्रिय भएपछि कोषिकाको कार्यप्रणाली पुनः व्यवस्थित हुने र उमेरसँग सम्बन्धित क्षयीकरण प्रक्रियामा सुधार आउने अपेक्षा गरिएको छ।

वैज्ञानिकहरूले यसअघि मुसा र बाँदरमा गरेको परीक्षणमा दृष्टि सुधार तथा कोषिकीय कार्यक्षमतामा सकारात्मक संकेत प्राप्त गरेका थिए। ती नतिजाले मानव परीक्षणतर्फ अघि बढ्न आधार तयार गरेको बताइएको छ।

अनुसन्धानकर्ताहरूले प्रारम्भिक परीक्षणका लागि आँखालाई छनोट गर्नुको कारण यसको निगरानी सहज हुनु र सम्भावित दुष्प्रभावलाई अन्य अंगको तुलनामा छिटो मूल्यांकन गर्न सकिनु रहेको उल्लेख गरेका छन्। आँखामा प्राप्त हुने नतिजाले भविष्यमा शरीरका अन्य अंगमा समेत यस्तै उपचार विस्तार गर्ने सम्भावना खुल्ने विश्वास गरिएको छ।

कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत जेरी म्याकलिनले यो उपलब्धिले उमेरजन्य रोगको उपचारसम्बन्धी अनुसन्धानलाई नयाँ मोड दिन सक्ने बताएका छन्। उनका अनुसार यदि परीक्षण सफल भयो भने बुढ्यौलीलाई केवल प्राकृतिक प्रक्रिया नभई उपचारयोग्य जैविक अवस्थाका रूपमा हेर्ने दृष्टिकोण बलियो बन्न सक्छ।

दीर्घकालीन रूपमा यो प्रविधिले उमेरसँगै डीएनए र जीन अभिव्यक्तिमा आउने प्रतिकूल परिवर्तनलाई सुधार गर्ने तथा शरीरका कोषिकालाई पुनः सक्रिय र सक्षम बनाउने लक्ष्य राखेको छ। त्यसैले यस क्षेत्रलाई चिकित्सा विज्ञानको आगामी ठूलो सम्भावनायुक्त अनुसन्धान क्षेत्रका रूपमा हेरिएको छ।

उक्त प्रविधिमा विश्वका चर्चित प्रविधि तथा लगानी क्षेत्रका व्यक्तिहरूको समेत चासो बढिरहेको छ। विभिन्न औषधि उत्पादक कम्पनीहरूले पनि कोषिका पुनर्जीवन तथा उमेरजन्य रोग नियन्त्रणसम्बन्धी अनुसन्धानमा लगानी विस्तार गरिरहेका छन्।

हालसम्म प्रयोगशालाका जनावरमा सीमित रहेको यो प्रविधि मानव परीक्षणको चरणमा प्रवेश गरेसँगै ‘रिभर्स एजिङ’ सम्बन्धी बहस र अपेक्षा झन् तीव्र बनेको छ। परीक्षणबाट प्राप्त हुने नतिजाले भविष्यको चिकित्सा विज्ञान कुन दिशामा अघि बढ्छ भन्ने विषयमा महत्वपूर्ण संकेत दिने अपेक्षा गरिएको छ।